Driftbuien bij kinderen: wat zit erachter en hoe ga je ermee om?

Een moeder van drie kinderen stapt mijn praktijkruimte binnen en gaat aan tafel zitten. Ze vertelt over de drukte in het gezin. Ondanks de hectiek geniet ze ervan. Organiseren en plannen zijn haar sterke kanten. Ze probeert alles zo goed mogelijk draaiende te houden en meestal loopt het thuis als een goed geoliede machine.

Maar de laatste tijd loopt ze vast met haar middelste zoon. “Hij heeft dagelijks last van meerdere boze buien. En niet zomaar boosheid, hoor!” vertelt ze. “Het zijn echte driftbuien die een tijdje kunnen aanhouden. Ik weet er geen raad meer mee. Het kost me enorm veel energie en het brengt het hele gezin uit balans.” Ze zucht even en vervolgt:

“Ik begrijp niet waar het vandaan komt. Ik weet niet hoe ik ermee om moet gaan en ik merk dat ik er zelf ook onrustig en boos van word. Kun je me hierbij helpen?”

Samen gaan we in gesprek over de gezinssituatie. We kijken naar de plek van deze jongen binnen het gezin en bespreken wanneer en in welke situaties de driftbuien ontstaan. Moeder vertelt wat zij ziet wanneer haar zoon in zo’n bui zit. Ook vraag ik hoe zij zelf reageert op dat moment en hoe de andere gezinsleden omgaan met deze situaties. Langzaam wordt de hulpvraag steeds duidelijker.

We besluiten om een aantal coachsessies met deze jongen te starten. Tijdens deze sessies gaan we werken aan zijn zelfbeeld en besteden we aandacht aan zijn kwaliteiten. Ook brengen we zijn sociale omgeving in kaart, zodat hij beter kan herkennen bij wie hij zich prettig en veilig voelt. Daarnaast gaan we samen kijken naar verschillende gebeurtenissen uit zijn dagelijks leven. Hierbij leert hij zijn gedachten, gevoelens, gedrag en de gevolgen daarvan aan elkaar te koppelen. Dit doen we zowel met positieve als met moeilijke situaties. Op die manier zoeken we naar de gevoelens die mogelijk achter de driftbuien schuilgaan. Het doel is dat deze jongen leert zijn emoties beter te herkennen en te reguleren, zodat hij zijn boosheid beter onder controle krijgt. Daarbij werken we oplossingsgericht: we kijken niet alleen naar wat moeilijk is, maar vooral naar wat hem kan helpen.

Ook de ouders worden betrokken bij het proces. Zij krijgen meer inzicht in wat er achter de driftbuien van hun zoon kan zitten en ontvangen praktische handvatten om hier thuis op een rustige en ondersteunende manier mee om te gaan.

Wat is een driftbui?

Een driftbui is een intense uitbarsting van emoties. Een kind kan plotseling heel boos, verdrietig of gefrustreerd worden en dat uiten door te schreeuwen, huilen, stampen of zich te verzetten. Tijdens een driftbui lijkt het soms alsof een kind zichzelf even niet meer onder controle heeft.

Driftbuien komen vooral voor bij jonge kinderen, omdat hun hersenen nog volop in ontwikkeling zijn. Ze voelen emoties vaak heel sterk, maar hebben nog niet altijd de vaardigheden om deze gevoelens goed te verwoorden of te reguleren. Een driftbui is daarom niet alleen “lastig gedrag”, maar vaak ook een signaal dat een kind overspoeld wordt door emoties.

Wat zijn de kenmerken en oorzaken?

Driftbuien kunnen zich op verschillende manieren uiten. Sommige kinderen gaan schreeuwen of huilen, anderen worden boos, trekken zich terug of reageren lichamelijk door bijvoorbeeld te stampen of te gooien met spullen. Er kunnen verschillende oorzaken achter driftbuien zitten. Veelvoorkomende factoren zijn bijvoorbeeld vermoeidheid, overprikkeling, frustratie of teleurstelling. Ook veranderingen, spanning of het gevoel niet gehoord te worden kunnen een rol spelen. Soms zit er onder een driftbui een ander gevoel verstopt, zoals verdriet, onzekerheid of angst. Omdat kinderen deze gevoelens nog niet altijd goed kunnen verwoorden, kan boosheid naar buiten komen. Door samen te kijken naar wat er voorafgaat aan een driftbui, wordt vaak duidelijker wat een kind eigenlijk probeert te laten zien.

Hoe kun je het best omgaan met driftbuien?

Wanneer een kind een driftbui heeft, kan dat voor ouders veel spanning oproepen. Het is heel begrijpelijk dat je soms zelf ook boos, machteloos of onrustig wordt. Toch helpt het een kind wanneer een ouder probeert rustig te blijven.

Een kind dat midden in een driftbui zit, kan vaak nog niet luisteren of nadenken over oplossingen. Geef daarom eerst ruimte aan de emotie en laat het kind de kans krijgen om weer tot rust te komen. Wanneer de emoties wat gezakt zijn, kun je samen terugkijken naar wat er gebeurde en woorden geven aan wat je kind voelde.

Een aantal dingen kunnen helpend zijn:

•    Blijf zo kalm mogelijk, ook als dat soms lastig is.

•    Benoem wat je ziet: “Ik zie dat je heel boos bent.”

•    Geef het kind ruimte om de emoties te laten zakken.

•    Ga pas in gesprek wanneer het kind weer rustiger is.

•    Help je kind woorden te geven aan wat het voelt.

Wanneer kinderen leren dat hun gevoelens er mogen zijn, maar dat er ook andere manieren zijn om ermee om te gaan, ontwikkelen ze stap voor stap meer emotionele controle.

Voorkomen van driftbuien

Driftbuien zijn niet altijd te voorkomen, maar er zijn wel manieren om ze te verminderen. Kinderen hebben vaak baat bij structuur en voorspelbaarheid. Wanneer ze weten wat er gaat gebeuren, ervaren ze meer rust. Ook voldoende slaap, rustmomenten en aandacht kunnen helpen om spanning te verminderen. Daarnaast is het waardevol om met kinderen te praten over gevoelens, ook wanneer het goed gaat. Door emoties bespreekbaar te maken, leren kinderen hun gevoelens beter herkennen en uiten. Wanneer een kind zich gezien en begrepen voelt, ontstaat er vaak meer ruimte om met moeilijke emoties om te gaan.